Vergunningvrij een uitbouw bouwen: welke regels gelden er?

Dat je vergunningvrij mag bouwen, betekent niet dat je regelvrij bouwt. Ook een uitbouw aan je woning moet voldoen aan de wettelijke bouwregels. Je moet dus niet alleen weten of je een vergunning nodig hebt, maar ook aan welke bouwtechnische eisen je uitbouw moet voldoen.⁸

Hieronder lees je wanneer je een uitbouw zonder vergunning kunt bouwen, welke technische eisen er dan nog gelden en wanneer je een deskundige nodig hebt.

Twee toetsen: de techniek en de plek

Bij een uitbouw beoordeel je twee dingen los van elkaar.

• De techniek. Bij de technische bouwactiviteit gaat het om het bouwwerk zelf. De landelijke regels staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving. Voor een gewone uitbouw tellen vooral de hoogte, of hij op de grond staat en of er een verdieping om in te wonen of een dakterras op komt.¹
• De plek. Bij de omgevingsplanactiviteit gaat het om de vraag of de uitbouw op die plek en in die vorm mag. Daar tellen onder meer de ligging aan de voor- of achterkant, de afmetingen en hoeveel van je achtertuin al bebouwd is.

Een uitbouw kan voor allebei vergunningvrij zijn, maar dat moet je per toets nagaan. Aan de achterkant is een uitbouw onder voorwaarden vaak vergunningvrij. Aan de voorkant gelden doorgaans strengere regels. Lees hoe de twee toetsen werken en wat er aan de voor- of zijkant mag.

Een veilige constructie

Een uitbouw moet veilig zijn. De fundering, de muren, het dak en de aansluiting op je huis moeten sterk en stabiel genoeg zijn. Bij een verbouwing geldt daarvoor een eigen niveau uit de Nederlandse norm voor constructieve veiligheid.⁶

De doorbraak in je achtergevel

Vaak maak je een opening in de bestaande achtergevel om de uitbouw met je huis te verbinden. Is die gevel dragend, dan moet de constructie zo worden aangepast dat het gewicht erboven veilig wordt opgevangen, bijvoorbeeld met een stalen balk.

Zo'n constructieve wijziging is niet vanzelf vergunningplichtig. Het verschil zit in waar de wijziging bij hoort.

• Onderdeel van een vergunningvrije uitbouw. Een doorbraak in de dragende achtergevel die rechtstreeks bij de vergunningvrije uitbouw hoort, is ook vergunningvrij.⁸
• Een losse verbouwing van de draagconstructie. Haal je binnen je huis een draagmuur weg, dan is dat in beginsel wel vergunningplichtig voor de techniek.²
• Een uitbouw die niet vergunningvrij is. Voldoet de uitbouw niet aan de voorwaarden, dan kan een omgevingsvergunning nodig zijn. Dat beoordeel je voor de techniek en voor de plek apart.

Isolatie: de Rc-waarden

Ook een vergunningvrije uitbouw moet voldoen aan de huidige bouwtechnische eisen. Voor sommige onderdelen gelden de eisen voor nieuwbouw, voor andere de regels voor verbouw.⁵

Voor de isolatie is het duidelijk: bouw je een uitbouw of ander bijgebouw helemaal nieuw, dan gelden de eisen voor nieuwbouw. Houd voor de nieuwe buitenmuren, het dak en de begane-grondvloer minimaal deze Rc-waarden aan.⁷⁴

De Rc-waarde zegt hoe goed een constructie warmte tegenhoudt. Hoe hoger de waarde, hoe beter de isolatie. Voor ramen, deuren en kozijnen geldt een eigen eis: hoeveel warmte ze doorlaten, de U-waarde. Die is gemiddeld ten hoogste 1,65 W/m²·K, en geen enkel raam, deur of kozijn mag boven 2,2 W/m²·K uitkomen.⁴

Frisse lucht en daglicht

Een nieuwe woonkamer, keuken of slaapkamer moet genoeg frisse lucht en genoeg daglicht krijgen.

Bij ventilatie gaat het erom dat er genoeg verse lucht binnenkomt en vervuilde lucht weg kan. Een raam dat open kan, is daarvoor niet vanzelf genoeg. Door de uitbouw wordt je woonruimte groter, en dan kan de bestaande ventilatie te krap worden. Breng je een nieuwe ventilatievoorziening aan, dan gelden daarvoor de eisen voor nieuwbouw.⁶

Ook het daglicht verandert. Een uitbouw neemt licht weg uit de kamer erachter, en de nieuwe ruimte heeft zelf ramen nodig. Hoeveel daglicht nodig is, hangt af van wat voor ruimte het is, van de grootte en de plaats van de ramen, en van wat er voor de ramen staat. Bij een verbouwing mag je huis er niet op achteruitgaan.⁵

Neem isolatie, ventilatie en daglicht daarom vanaf het begin mee in het ontwerp, en laat ze toetsen aan de huidige eisen.

Moet je hele huis dan aan de nieuwbouweisen voldoen?

Nee. Door een uitbouw hoeft je bestaande huis niet vanzelf aan alle eisen voor nieuwbouw te voldoen. De regels gelden voor wat je vergroot of verandert.⁵

De eisen worden per onderdeel beoordeeld. De nieuwe buitenmuren, de vloer en het dak van de uitbouw moeten aan de isolatie-eisen voldoen. Je bestaande slaapkamers en badkamer hoef je daarvoor niet aan te passen.

Houd wel rekening met de gevolgen van de uitbouw voor de rest van je huis, zoals voor de ventilatie en de aansluiting op de bestaande draagconstructie.

Wie controleert dit?

Bij vergunningvrij bouwen kijkt niemand vooraf naar je plan. Toch moet de uitbouw aan de regels voldoen, en als opdrachtgever blijf je ervoor verantwoordelijk dat het werk volgens die regels wordt gedaan. Spreek daarom vooraf af wie de bouwtechnische eisen controleert.⁸

Een aannemer kan het werk uitvoeren, maar dat betekent niet vanzelf dat alle regels en technische eisen zijn gecontroleerd. Leg vooraf vast wie verantwoordelijk is voor de beoordeling en voor eventuele berekeningen. Lees ook wat je verder regelt voor je begint, zoals je buren en een graafmelding.

Samengevat

• Ook een vergunningvrije uitbouw moet voldoen aan de huidige bouwtechnische eisen.
• Isoleer de nieuwe delen minimaal tot Rc 4,7 voor de buitenmuren, Rc 6,3 voor het dak en Rc 3,7 voor de begane-grondvloer.
• Laat de ventilatie, het daglicht en de constructieve veiligheid beoordelen.
• Een doorbraak die bij een vergunningvrije uitbouw hoort, kan vergunningvrij zijn. Een losse wijziging van de draagconstructie is in beginsel vergunningplichtig.

Meer informatie: IPLO, Vergunningvrije bijbehorende bouwwerken.